Europäische Religionsfrieden Digital

ℂ Religioens vꝛede vrede

JN In den Eerſtē Eersten is elc kenlic Schrevel, Recueil 1, S. 492, Z. 1: Elcken es ghenouch kennelyck. dat de Tijranniſche Tijrannische placca - tē placca - ten eertijts gemaect op tfaict vāde vande Religie / dooꝛ door tingeuē tingeven Raet en̄ ende toe doen vande vꝛēde vremde en̄ ende ſonderlinge sonderlinge vāde vande Spanſche Spansche Natie / ſon - der son - der de Statē Staten des Lants daer op te hooꝛen hooren / , en̄ ende tzichtent met lancx langs Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 3: onlancx. ſo so meer / rigieur en̄ ende onuerdꝛagelijcke onverdragelijcke ſtraffheyt straffheyt onderhoudē onderhouden / , ooꝛ - ſpꝛonc oor - spronc zijn vā van alle onſe onse tegenwooꝛdige tegenwoordige ſwaricheidē swaricheiden / als ten occa - ſien occa - sien van dien in meniger Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 6: eenigher. manieren des ſlandts slandts / Pꝛeuilegien Previlegien , Rechten en̄ ende loffe - lijcke coſtumen costumen verbꝛoken verbroken / en̄ ende onder den Voet gebꝛocht gebrocht / en̄ ende Fehlt Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 8. hendelinge eenen Jāmerlijcken Jammerlijcken Krijch verooꝛſaect veroorsaect zijnde. Angenomen Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 10: danach folgend zynde. by de vyanden des Va - derlants tot onſer onser wterſte uuterste Slauernije Slavernije ende verderffeniſſe verderffenisse . Ende alſoo alsoo daer tegens gheen ander Remedie en was / dan comende by alle de Pꝛouincien Provincien van herwaertſouere herwaertsovere in een verbont / , ſoo soo is daer wt uut gheſpꝛoiten ghesproiten Korrigiert aus: gheſpꝛoꝛten ghesprorten . die Paſificatie Pasificatie van Ghent / , die welcke naer diuerſche diversche deliberatien ende conſultatie consultatie daer op gheno - men / ſoo soo wel by die Biſſchoppen Bisschoppen , Theologien / als by den Rade van Staten / ende andere van herwaertſouere herwaertsovere / gheappꝛobeert gheapprobeert / , geconfirmeert / ende by pub - lique (solemnelenKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 19 aus: ſolemperneie solemperneie .)Ohne Klammer Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 19. Eede beſwooꝛen beswooren is gheweſt ghewest / , niet alleenlijck by die Sta - ten van alle deſe dese Nederlanden / Gheeſtelijck Gheestelijck ende waerlijck wereldlijk int generaele en - de perticuliere : , Maer Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 22: nemaer [!]. oock by Don Johan van Ooſtenrijck Oostenrijck Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 22: don Jehan. wt uut den Name vanden May. esteyt Maeckende accooꝛt accoort metten vooꝛſ voors z. creven Staten / ten aflegge van - den vooꝛſ voors z. creven Krijch / ende alle andere Jnconuenienten Inconvenienten . Ende hoe wel wy ver - hoept hadden dat inde onderhoudeniſſe onderhoudenisse van dien gheen faute en ſoude soude geweſt gewest hebben / van wegen den vooꝛnoemden voornoemden Don Johan / , wiens Officie ſonderlin - ghe sonderlin - ghe was als ghecommiteert zijnde Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 28: danach folgend tot. / Goeuernement Goevernement ende goede directie vande vooꝛſ voors z. creven Nederlanden / de ſelue selve in Payſe Payse ende Vꝛeede Vreede Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 29: vrede payse. ende Tranquiliteyt toe onderhoudene / , niete min doende ter contrarien hadde die vooꝛſ voors z. creven Pacificatie in veelderhande Poincten gebꝛoken gebroken / endeFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 32. by diuerſche diversche ſaecken saecken betoocht con - trarie zijnen Eedt / dat hy hem daer aen niet houden en wilde / , ſoo soo dat weder - omme de vooꝛſ voors z. creven Ooꝛloghe Oorloghe by hem vernieuwet is gheweſt ghewest / , de ons gedwongen heeft tot conſeruatie conservatie van onſe onse Natuerale Liberteyt / die Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 36: ende. beſchermeniſſe beschermenisse ende wapenen eentſamelijck eentsamelijck weder aen te nemen : , weſende wesende oock by dien ende dooꝛ door de extermiteyten extremiteyten daer inne ons de Schrevel, Recueil 1, S. 493, Z. 38: danach folgend zelve. vooꝛſ voors z. creven Ooꝛloghe Oorloghe (Moeder van alle deſor - dꝛen desor - dren Korrigiert aus: de ſor|dꝛen de sor|dren . ende Jncomuenienten Inconvenienten ) ghebꝛocht ghebrocht heeft / bedwonghen ) Ohne Klammer , Recueil 1, S. 493, Z. 39 bis S. 494, Z. 1. te doene ende ge - dooghene / teghens onſen onsen danck ende goedeFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 494, Z. 2. meninghe / diuerſche diversche ſaecken saecken Pre - iudiciable Pre - judiciable Korrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 494, Z. 3 aus: Preiudiciale Prejudiciale . der Religie ende gehooꝛſaemheyt gehoorsaemheyt van zijne May. esteyt Die wy niet en hadden willen anders peynſen peynsen ende tegenwoordelijck niet en connen beletten / , ſoo soo wy ten diuerſchen diverschen ſtonden stonden vooꝛt voort aen gaen· gaen van deſe dese Oorloghe hebben ver - toocht ende ghepꝛoteſteert gheprotesteert / ſo so wel by Bꝛieuen Brieven als Ambaſſadeurs Ambassadeurs Korrigiert aus: Ambaſſaduers Ambassaduers . gheſonden ghesonden aen zijn May. esteyt Ende oock aenden vooꝛſ voors z. creven Don Johan / , ende al iſt ist ſo so dat ons noch macht noch wille tot onſe onse vooꝛſ voors z. creven beſcherminghe bescherminghe en gebꝛeeckt gebreeckt / . nochtans alſo also de diuerſiteytē diversiteyten vande Pꝛouinciē Provincien en̄ ende vande mēſchelick menschelick Opinien Schrevel, Recueil 1, S. 494, Z. 12: danach folgend dat stuck. ſeere seere ver - achten . So iſt ist te duchten dat Schrevel, Recueil 1, S. 494, Z. 13: noch. onſen onsen goeden wille noch onſe onse macht daer toe niet helpen en ſullen sullen / ten ſy sy dat wy connen geſamptelijck gesamptelijck in een naerdere ende ſter - kere ster - kere verbont , onuerbꝛeeckelijcke onverbreeckelijcke accooꝛdt accoordt ende vereeninghe / , ſonderlinghe sonderlinghe ten opſiene opsiene vande Religie. Want aengheſien aenghesien dat niet alleenlijck ter occaſie occasie van - de Ooꝛloghe Oorloghe : , Maer Schrevel, Recueil 1, S. 494, Z. 18: nemaer [!]. oock van die Jneuitable Inevitable frequentatie ende conuerſatie conversatie vande Coopluyden ende andere Jnwoonders Inwoonders vande omliggende Rijcken en - de Korrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 494, Z. 20 aus: vāden vanden . Lande / als van Vranckrijck / , Enghelant ende Duytſlant Duytslant / ende de ande - re Religie ghepꝛetendeert ghepretendeert refoꝛmeerde reformeerde ( gheanueert gheanveert hebbende) Ohne Klammer Schrevel, Recueil 1, S. 494, Z. 22-23. , deſelue deselve Religie herwaertſouere herwaertsovere in diuerſche diversche Pꝛouincien Provincien gheachter volcht ende ſeer seer beherticht wert. Soo is grootelijcx te duchtene / , ten ſy sy datmen de Liberteyt ende exer - citie van deene / ſo so wel als vande oude Religie toelaet met een vꝛiendelijc vriendelijc ac - coo ꝛt rt / ende Religien vꝛede vrede Korrigiert aus: wꝛeet wreet .: Exempel nemende aen Duytſlant Duytslant ende Vranck - rijck / die by dien middele tſamen tsamen ouercomen overcomen ende in vꝛeede vreede ende vooꝛſpoet voorspoet le - uende le - vende zijn / , daer ſy sy te voren / deen den anderen gheenſins gheensins connende verdꝛagen verdragen / ſeer seer vyantlijck tracteerden / Korrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 494, Z. 32. Textvorlage: ende. dat by ghebꝛeecke ghebreecke van die groote dangierenFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 494, Z. 32. : , Bloetſtoꝛtinghe Bloetstortinghe ende ande Jnconuenienten Inconvenienten gebueren ſullen sullen . Waer dooꝛ door lancx ſoo soo meer openinghe ende middelen onſer onser alder vyanden binnen ſlants slants weſen - de wesen - de ghegeuen ghegeven ſal sal werden / , daer wy ter contrarien met een vꝛientſamighe vrientsamighe vnie unie tſamen tsamen ghebonden ende ghecoppelt weſende wesende , ons moeghen van alle anſtaende anstaende Jnconuenienten Inconvenienten ende afgrouwelijckheyden beſchermen beschermen ;

alle / welcke ſaecken saecken gheconſidereert gheconsidereert / , ende ſonderlinghe sonderlinghe dat den uyant vyant nietKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 2 aus: met. anders vꝛeeſende vreesende dan ons te ſiene siene / vereenicht ten opſiene opsiene van die Religie / , ſulckes sulckes onder tdexel van die aen allen zijden ons te ſtellen stellen ende te houden in tweedꝛachticheyt tweedrachticheyt / , ende ſoo soo verre alſt alst ghebuert dat hy met ſchalckliſtighe schalcklistighe behendicheyden oft met gewelt int Lant valt : , hyKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 7 aus: Ny. en ſal sal noch Gheeſtelijck Gheestelijck noch Catholijc / noch anderen ſpa - ren spa - ren . Gheconſidereert Gheconsidereert oock dat de vooꝛnoemde voornoemde vande Religie gepꝛetendeert gepretendeert gherefoꝛmeerde ghereformeerde / hebben by diuerſche diversche Requeſten Requesten ſeer seer inſtantelijck instantelijck gheſubbli - eert ghesubbli - eert / dat hen luyden de Libre Exercitie van die ſoude soude toeghelaten zijn / Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 11: danach folgend met. ende onder ſulcke sulcke Regule ende Oꝛdinantie Ordinantie alſt alst betamenKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 12 aus: betalen. ſoude soude : Soo hebben wy tot ghemeene Ruſte Ruste ende Uꝛeede Vreede nae rijpe deliberatie daer op ghenomen / niet al - leenlijck met den ghedeputeerden vanden Ghenerale Staten / , maer Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 15: nemaer [!]. oock int perticulier hebbende daer op ghehoet de Staten van elcke Pꝛouincien Provincien : , Ghe - oꝛdineert Ghe - ordineert ende gheſtatueert ghestatueert / , oꝛdinieren ordinieren ende ſtatueeren statueeren by deſen desen / die nae vol - ghende Poincten. Ende dit ſonder sonder pꝛeiudicie prejudicie vande vnije unije ende Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 19: vande. Pꝛouincien Provincien van herwaertſouere herwaertsovere / , de welcke hen luyden niet en behooꝛden behoorden te alteeren noch te doen ſcheyden scheyden Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 21: scheedene deen. vanden anderen / ten occaſie occasie van deſe dese Oꝛdinantie Ordinantie ( ſ s onderlin - ge)Ohne Klammer Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 22. , aengeſien aengesien dat niemant bedwongen en is te veranderen zijne Religie / noch taccepteeren de Liberteyt / , ten ſy sy dat hyſe hyse goet vint.

J I .

JN In den Eerſten Eersten dat alle miſdaden misdaden ende Jniurien Injurien gheſchiet gheschiet / tzichtent de vooꝛſ voors z. creven Paſificatie Pasificatie van Ghent / ter cauſe cause Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 26: occasie. vande Religie. Sullen ver - gheuen ver - gheven ende vergheten zijn / als oftFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 27. niet gheſchiet gheschiet en waer Fehlt Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 28. / , ſoo soo datter ooꝛſaecke oorsaecke van dien niemant toeſpꝛeeckelijck toespreeckelijck noch veruolghet vervolghet Korrigiert aus: veruoighet vervoighet . en wert / te weten dat daer anders gheen Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 29-30: noch anders, ende zal danof egheen. verhael noch onderſoeck ondersoeck Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 30: verzoeck. ghedaen en ſal sal Fehlt Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 30. woꝛ - den wor - den / , op Peene ende Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 31: van. by de tranſgreſſeurs transgresseurs Korrigiert aus: tranſgreſſuers transgressuers . ghecorrigeert te zijne / als Peysbꝛe - kers Peysbre - kers ende perturbatuers perturbateurs vande ghemeene ruſte ruste .

JJ II .

Ende op dat dienKorrigiert aus: dien / , dien. volghende / ten opſiene opsiene vande diuerſiteyt diversiteyt der Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 35: vande. Reli - gien (die met ghewel gheweld : ende Wapenen niet en moeghen onderhouden / inghe - plant noch oock onderdꝛuckt onderdruckt te woꝛden worden ) Ohne Klammer , Recueil 1, S. 495, Z. 35-37. gheen tweedꝛacht tweedracht noch queſtie questie meer en gheſchiede gheschiede / , is geoꝛdineert geordineert / dat elck aengaende de vooꝛſ voors z. creven Fehlt Schrevel, Recueil 1, S. 495, Z. 38. twee Religien vꝛy vry ende vꝛanck vranck mach blijuen blijven . So hy vooꝛ voor Godt verantwooꝛden verantwoorden wil / in ſulcker sulcker wijs dat de eene den anderen niet en ſal sal moeghen ſtooꝛen stooren / , maer dat een yege - lijck , tſy tsy Gheeſtelijck Gheestelijck oft waerlijck wereldlijk / , tzijne met ruſte ruste ende vꝛeede vreede Schrevel, Recueil 1, S. 496, Z. 4: vrede ende ruste. beſitten besitten ende behouden mach . Ende Godt dienen / nae het verſtant verstant dat hem inghegeuen inghegeven is / , ende ſoo soo hy ten wterſten uutersten daghe ſal sal willen verantwooꝛden verantwoorden / , immers ſo so lan - ghe / ende totter tijt thoe datter een alghemeene oft Nacionael Concilie / beyde partijen Liberlijck ghehooꝛt ghehoort weeſende weesende / anders derhaluen derhalven gheſloeten ghesloeten ende ge - termineert wert.

JJJ III .

Ende ten fijne dat die vooꝛſ voors z. creven Liberteyt vande Religie ouer over beyden zijden ghereghelt ſy sy / met bequame ende lijdelijcke Schrevel, Recueil 1, S. 496, Z. 12: behoorlicke. condicien / telcx gheruſtichde gherustichde ende verſeeckeringhe verseeckeringhe / , is gheoꝛdineert gheordineert dat die Catholiſche Catholische ende Roomſche Roomsche Religie ſal sal weder op gheſtelt ghestelt woꝛden worden : Soo wel inde Steden van Hollant ende Zee - lant / als in andere Steden ende plaetſen plaetsen vanden Lande van Herwaertſouer Herwaertsover / daer die verlaten is gheweeſt gheweest / , om aldaer payſelijck payselijck ende Liberlijck gheexer - ceert te woꝛden worden / ſonder sonder eenich truble oft belet / vooꝛ voor den gheenen diet beghee - ren ſullen sullen / , beholtelijck dat ſy sy niet minder van ghetaele en zijn / dan Hondert Meſſinaghen Messinaghen in elcke groote Stadt oft Doꝛp Dorp / daer ſy sy Fehlt Schrevel, Recueil 1, S. 496, Z. 22. continuelijck continuelijk Korrigiert aus: contijuelijck contijuelijk . gheſeten gheseten gheweeſt gheweest hebbende / ten minſten minsten den tijdt van een Schrevel, Recueil 1, S. 496, Z. 23: danach folgend gheheelen. Jaer / , ende inde cleene den meeſten meesten deel veel van den Jnwoonderen Inwoonderen oock veriaert verjaert .

JJJJ IIII .

Soo oock Jnſghelijcks Insghelijcks die vooꝛſ voors z. creven Religie gheſeyt gheseyt die Refoꝛmeerde Reformeerde ſal sal moeghen openbaerlijck gheexerceert zijn / in alle Schrevel, Recueil 1, S. 496, Z. 28: danach folgend steden ende. plaetſen plaetsen vanden Lande van Herwaertſouere Herwaertsovere / daer tſelue tselve by die Jnwoonders Inwoonders in ghetale vooꝛſchꝛeuen voorschreven be - gheert woꝛt wort .

Wel verſtaende verstaende dat ſo so wel de ghene van de eene als van de ander Religie ſullen sullen moeten hen luyden presenterenKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 496, Z. 32 aus: pertieren. vooꝛ voor de Ma - giſtraet Ma - gistraet / daer ſy sy Reſpectiuelijck Respectivelijck elc int zijne dexercitie van haer - luyden gheintermitteerdeKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 496, Z. 34 aus: geintermineerde. Religie ſullen sullen begeeren / , de hen luyden daertoe ſullen sullen moeten terſtont terstont bequame plaetſen plaetsen deſigneeren designeeren / te weten in Hollant ende in Zeelant / vooꝛ voor de van die oude Reli - gie: Sulcke Kercken ende Cappellen alſſer alsser ſullen sullen bevondenKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 496, Z. 38 aus: benondē benonden . woꝛ - den wor - den Schrevel, Recueil 1, S. 496, Z. 38: wesen daertoe bequame. / , ende by ghebꝛeecke ghebreecke van dien eenighe plaetſen plaetsen daer de ghe - ſtaen ghe - staen hebben / , al waer de Catholique ſullen sullen moegen haerluyder Cappellen oft Kercken moeghenFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 3. weder op bꝛengen brengen / ende inde andere Pꝛouincien Provincien ſulcke sulcke bequame plaetſen plaetsen als die Magiſtraet Magistraet hen luyden ſal sal bewijſen bewijsen . , Beholtelijck dat die verre gheleghen zijn van Catholiſche Catholische Kercken / in dient doenlijck is / , ten fijne dat dooꝛ door de viciniteyt ende nae ghelegentheyt gheen queſtie questie oft ge - ſchillen ge - schillen en rijſen rijsen / ſomen somen ghemeenlijck ſiet siet ghebueren / , in welcke plaetſen plaetsen ſy sy elck int zijne reſpectijuelijck respectijvelijck ſullen sullen mogen doen hou - den / , hooꝛen hooren ende celebrieren de Godtlijcke dienſten diensten / , Pꝛedicati - en Predicati - en / , Beedinghen / , Sanghen / , Doopſels Doopsels / , tNachtmael / , Begrauin - gen Begravin - gen / , Houwelicken / , Scholen ende alle andere ſaecken saecken / haerluy - der Reſpectiue Respective Religie toebehooꝛende toebehoorende .

UJ VI .

Ende daer tvooꝛſ tvoors z. creven exercitie int openbaer niet gheſchieden gheschieden en ſal sal / , ende ſal sal niemant om Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 15: an. tfaict vander Religie Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 15-16: danach folgend en zal aldaer. moeghen onderſocht ondersocht noch toegheſpꝛoecken toeghesproecken weſen wesen / in eenigher manieren / ter cauſe cause Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 17: occasie, danach folgend van tghuene. dat hy doen ſal sal binnen zijnen huyſe huyse .

UJJ VII .

Verbiedende ſeer seer expꝛeſſelijck expresselijck op de Peene vooꝛſ voors z. creven So wel de ghene van de eene als van de ander Religie / , van wat qualiteyt oft condicien ſy sy zijn / , mal - canderen Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 17: elcanderen [!]. te trubleeren / , moyteniſſe moytenisse / ofte hinder te doene met wooꝛden woorden ofte feyten Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 23: wercken. / inde exercitie van haerluyder reſpectijue respectijve Religien Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 23: religie. / ende het ghene dat daer of dependeert / , noch oock den anderen te ontſtichten ontstichten oft ſchandeliſieren schandelisieren .

UJJJ VIII .

Maer dat elck hemFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 26. abſtineere abstineere / ende hem verdꝛaeghe verdraeghe van te coemen ter plaetſen plaetsen daermen andere Religie / dan die zijne exerceert / , ten ſy sy dat hy hem wachte van ſchandelatie schandelatie / ende reguleere hem na de ſtatuten statuten ende Oꝛdinanti - en Ordinanti - en van de Kercken oft Templen daer hy hem vinden ſal sal / op Pene als vooꝛſ voors z creven.

JX IX .

Dat alle Monnicken, Religieuſen Religieusen ende andere Eccleſiaſtiqen Ecclesiastiqen perſoonen persoonen / ſullen sullen Liberlijck ende ſonder sonder eenich moleſtatie molestatie oft hinderniſſe hindernisse moeghen ghe - bꝛuycken ghe - bruycken / van alleFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 34. haerluyder goedinghen / , thienden ende alleFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 35. ander gherech - ticheyden.

Dit ſonder sonder pꝛeiudicie prejudicie vande Pꝛouincien Provincien van Hollant ende Zeelandt / die nopende die Gheeſtelijcke Gheestelijcke goeden Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 37: goedinghen. aldaer liggende / hen reguleeren ſullen sullen Schrevel, Recueil 1, S. 497, Z. 38: zullen reguleren. / vol - ghende de xxij XXII . artijckel vande vooꝛſ voors z. creven Pacificatie van Ghendt / tot dat by die generale Staten anders gheoꝛdineert gheordineert ſy sy .

XJ XI .

Ende om alle Jrritatien Irritatien , bitterheyden ende queſtien questien te ſchouwen schouwen / , verbie - den te maecken / , Singhen ofte int openbaere te bꝛenghen brenghen Korrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 498, Z. 5: bringhene. Textvorlage: vꝛenghen vrenghen . eenighe ſchampere schampere oft Jniurieuſe Injurieuse Liedekens / , Balladen / , Refereynen / ofte andere Libellen / ofte ſchꝛiften schriften diffamatoire / noch de te Dꝛucken Drucken Schrevel, Recueil 1, S. 498, Z. 7: prentene. oft vercoopen / ouer over de een noch o - uer o - ver de ander zijde.

XJJ XII .

Verbiedende oock alle Pꝛedicanten Predicanten / , Lectuers Lecteurs ende anderen / de int open - bare ſpꝛeecken spreecken / eft Pꝛeeken Preeken Schrevel, Recueil 1, S. 498, Z. 10: preken ofte spreken. / , van wat Religie ſy sy zijn / , te vſeeren useeren van eenighe ſpꝛaken spraken oft pꝛopooſten propoosten tenderende tot oproeringe oft ſeditie seditie / , maer ſullen sullen hen - luyden dꝛaghen draghen tamelick ende modeſtelick modestelick niet ſeggende seggende / dan tgene dat dient ter Schrevel, Recueil 1, S. 498, Z. 14: tot. Jnſtructie Instructie oft edificatie vanden audituers auditeurs / op de peene vooꝛſ voors z creven.

XJJJ XIII .

Verbiedende vooꝛts voorts op ghelijcke pene alle Soldaten / , van wat Religie ſy sy zijn / , te dꝛaghene draghene eenighe marcken oft Lijckteeckenen / daer dooꝛ door ſy sy malcande - ren Schrevel, Recueil 1, S. 498, Z. 18: elcanderen [!]. ſouden souden moegen Jrriteren Irriteren oft verwecken / tot tweedꝛacht tweedracht oft queſtie questie .

XJJJJ XIIII .

Dat die vande vooꝛſ voors z. creven Religie gehouden ſullen sullen zijn Schrevel, Recueil 1, S. 498, Z. 20: zullen ghehouden zyn. / ſo so wel Hollant ende Zeelant / als anders te onderhouden die wetten ende vſancien usancien vande Catho - liſche Catho - lische Kercke / om tfaict vanden houwelijcke ghecontracteert / ende te contrac - teren / ten opſiene opsiene vande graden ende byſtanſels bystansels van conſanguiniteyt consanguiniteyt ende af - finiteyt / , wel verſtaende verstaende dat angaende die houwelijcken als nv nu ghedaen inden derden oft vierden graet / de vande vooꝛſ voors z. creven Religie niet en ſullen sullen gemoleſteert gemolesteert zijn / noch die validiteydt Schrevel, Recueil 1, S. 498, Z. 28: prealiteyt. vande ſelue selve houwelijcken in twijuelachticheyt twijvelachticheyt Fehlt Schrevel, Recueil 1, S. 498, Z. 28. ghe - bꝛocht ghe - brocht / noch oock de ſucceſſie successie geweert den kinderen vande vooꝛſ voors z. creven houwelijc - ke ghepꝛocreert gheprocreert oft te pꝛocreeren procreeren Korrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 453, Z. 35: procréer (frz. Vorlage). Textvorlage: pꝛocrerene procrerene ..

XU XV .

Wel verſtaende verstaende dat die Gheeſtelijcke Gheestelijcke affiniteyt / die houwelijcken niet enFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 498, Z. 32. ſal sal moeghen beletten.

XUJ XVI .

Ende en ſal sal gheen onderſcheyt onderscheyt noch diſtinctie distinctie ghemaeckt zijn ten opſiene opsiene vande Religie / Jnt Int ontfanghen van eenighe Scholiers / , Siecken oft Armen niet meer inde vniuerſiteyten universiteyten / , Colligien / , Scholen / , Hoſpitalen Hospitalen / , Siechuyſen Siechuysen / dan inde publicque aelmoeſen aelmoesen noch anders.

XUJJ XVII .

Dat die vander Religie ſullen sullen ghehouden zijn buyten Hollant ende Zee - lant te houden / ende onderhouden de Feeſtelijcke Feestelijcke daghen / opgeſet opgeset inde Cato - liſche Cato - lische Roomſche Roomsche Kercke / te weten / als Sondaghen / , Kerſdaghen Kersdaghen / , Apoſtelda - gen Apostelda - gen / , Onſer Onser vꝛouwen vrouwen Bootſchap Bootschap / , Hemeluaert Hemelvaert / , Lichtmiſſe Lichtmisse ende Sacramēts Sacraments dach / , ende en ſullen sullen op de ſelue selve dagen moeghen beſongnieren besongnieren / vercoopen noch winckels open doen.

XUJJJ XVIII .

Dat oock op daghen / dat by die ſelue selve Kercke verboden is vleeſch vleesch teeten / de vleeſch vleesch huyſen huysen ſullen sullen gheſloten ghesloten blijuen blijven / ende ſal sal hem elck Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 9: ooc. dꝛaghen draghen / politic - que na de oꝛdinancie ordinancie van elcke plaetſe plaetse .

XJX XIX .

En̄ Ende om datmenFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 11. te beter vereenigen canFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 11. alle de onderſaten ondersaten van herwaertſ - ouere herwaerts - overe / , verclaren / dat ſo so wel die ghene van die eene Religie als van die andere ſullen sullen capabel weſen wesen / , daer toe ydone zijnde Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 14: wesende. om te houden Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 14: danach folgend ende. , exercerene exerceren alderhan de Officien en̄ ende Statē Staten / ſo so wel van Justicie als andere / , ſonder sonder nochtansFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 15. dat de vande vooꝛſ voors z. creven Religie geſeyt geseyt gerefoꝛmeert gereformeert ſullē sullen gehoudē gehouden zijn te doē doen een ander Eedt / noch verbondē verbonden tot anderē anderen / de voren dan wel en̄ ende getrouwelijc texerceren haerluyder Staten en̄ ende Officient Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 19: danach folgend ende. onderhoudene dordenantie daer op gemaect.

XX.

Ende om dies wille dat de adminiſtratie administratie van Juſtitie Justitie / is een vande pꝛin - cipaelſte prin - cipaelste middelen / om te houden Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 22-23: onderhouden. die onderſaten ondersaten in Peyſe Peyse ende eendꝛachtich - heyt eendrachtich - heyt / ende dat niet te min de ſelue selve dooꝛ door de diuerſiteyt diversiteyt vande Religien / ende an ders an - ders in diuerſche diversche plaetſen plaetsen onder de voeten getreden woꝛt wort / tot groote verdꝛuc - kinge verdruc - kinge ende Jniurie Injurie vande onnoſele onnosele ende ander recht begeerende. So is Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 27: begheerende, es, omme. daer - om Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 27-28: daerinne. in ende teghen alle calumnienKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 28 aus: calumpioen. huyden Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 28: heydent. te te ſeere seere regneerende / te verſiene versiene / , gheinterdiceert op de vooꝛſ voors z. creven pene / ſoo soo wel de jugenKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 30 aus: teghen. , Magiſtraten Magistraten als andere Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 30: particuliere. Perſoonen Persoonen / vooꝛt voort aen niemant an te taſten tasten of te vanghen / ſonder sonder tobſerueren tobserveren van dꝛie drie ghecoſtumeerde ghecostumeerde weghen / , Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 32: danach folgend deene. te weten / in presentKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 33 aus: put. meſfaict mesfaict / , oft by oꝛdinantie ordinantie vanden jugeKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 34 aus: iuwen juwen . op wettelicke Jnfoꝛmatie Informatie / Pꝛecedente Precedente ghegheuen ghegheven / , ofte daer partije foꝛmee formee is / haer hebbende doen Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 35: ghedaen. inſchꝛijuen inschrijven .

XXJ XXI .

Ende ſullen sullen de perſonen personen by eenich van van van dꝛie drie vooꝛſ voors z. creven Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 36-37: voorn. drye. middelen vangen Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 37: ghevangen. / terſtont terstont moeten geſtelt gestelt ende gedeliveertKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 455, Z. 6: délivrez (frz. Vorlage). Textvorlage: gedelinreert; Schrevel, Recueil 1, S. 499, Z. 38: ghedeclareert. zijn in handen van haerluyder iuge juge / competent, die Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 1: omme. van zijne ſtucken stucken Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 1: sticken. ghekent / ende Juſtitie Justitie ghedaen te zijne ſoot soot behooꝛt behoort .

XXJJ XXII .

Ende niet te min op dat die quade rumueren Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 3: humeuren. vander republicquem ſoude soude te bet moegen geexpurgeert ende verdꝛeuen verdreven werden / , ſo so Fehlt Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 5. is elck toegelaten ooc ſonder sonder Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 1: zonder ooc. te hebben eenich perticulien Jnterreſt Interrest eenen anderen wie hy ſy sy te ac - cuſeeren ac - cuseeren / , beholtelick dat tſelue tselve gheſchiede gheschiede met behooꝛlijcke behoorlijcke Jnfoꝛmatie Informatie / ende vooꝛ voor iuge juge competent / de ghehouden wert binnen acht daghen daer naer Fehlt Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 9. / ofte eer volgende de coſtumen costumen van plaetsenKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 10 aus: Placcaten. den geaccuſeerde geaccuseerde te doen berichten / ende vooꝛts voorts daer in te pꝛocedieren procedieren / in aller diligentie tot condempnatie / oft ab - ſolutie solutie / ſo so hy goede Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 12: in. Juſtitie Justitie beuinden bevinden ſal sal / ſoot soot behooꝛt behoort Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 13: behoorende..

XXJJJ XXIII .

Sonder dat nochtans Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 14: nochtans dat. niemant Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 14: iemandt. geooꝛloft geoorloft woꝛt wort eenen anderen te Calum - neeren Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 15: ealumnieren [!]. / oft lichtelijck ſonder sonder fondament te bedꝛaghen bedraghen / ende zijnen Name ofte Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 16: ende. Fame te coꝛt cort te doene / oft naer te ſpꝛeken spreken / op pene als vooꝛſ voors z creven.

XXJJJJ XXIIII .

Ende omme nopende dexecutie Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 18: dexercitie. / ſoo soo wel die Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 18: vande. ciuile civile als criminele / Juſtitie Justitie elcken vꝛedelijck vredelijck Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 19: redelick. Contentement te gheuene ghevene / , is gheoꝛdineert gheordineert dat vooꝛtan voortan alle wetten ende Magiſtraten Magistraten van perticuliere Steden / , Caſſelerien Casselerien / , Doꝛpen Dorpen en̄ ende Heerlijckheyden vanden Lande van herwaertſouere herwaertsovere / ſullen sullen gheſtelt ghestelt ende ge - maeckt zijn van die treffelijcxſte treffelijcxste perſonen personen , Liefhebbers des Vaderlants / , ſon - der son - der diſtinctie distinctie van de Religie.

XXV.

Welcke wetten ende Magiſtraten Magistraten ſullen sullen hen luyden alleene ende ouer over al moyen met tſtuck tstuck van Juſticien Justicien / , Pollicie / oft gouuernement gouvernement vande ſteden steden en de plaetſen plaetsen daer ſy sy gheſtelt ghestelt zijn.

XXVJ XXVI .

Sonder dat niemant Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 29: yemandt. al henluyden daer in ſal sal mogen eenich trubel oft be - let Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 30: belet, trouble. oft hem beſchamet beschamet Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 30: empessement. doen / noch henluyden eenichſins eenichsins Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 30-31: eenichsins heml. daer dooꝛ door Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 31: daermede. onderwin - den / in wat maniere ende onder wat pꝛetecx pretext Korrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 455, Z. 33: prétexte (frz. Vorlage). Textvorlage: pꝛotecx protex ; Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 32: dexsele. dat ſy sy .

XXVJJ XXVII .

Ende want de wetten alomme onlancx Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 33: onlancx allomme. vernieuwet zijn , die ghene diemen noemt die achtiene / oft ander in haer luyder gheſlachte gheslachte Schrevel, Recueil 1, S. 500, Z. 35: ghesach. gheſtelt ghestelt in minder oft meerder ghetal / , ſullen sullen alomme verlaten zijn / ende haer ſal sal verboden zijn / haer daer niet in te ſteken steken oft moyen met de ghemeyne Affairen / noch ſelfs selfs van die foꝛtificatie fortificatie ende wachte vande ſteden steden / , ten ſy sy datſe datse tot de ſelue selve foꝛtificatie fortificatie ende wachte ſonderlinge sonderlinge ghekoſen ghekosen ende gedeputeert werden by de vooꝛſ voors z. creven wetten.

XXVJJJ XXVIII .

Ende dien angaende en ſullen sullen ſy sy oock niet moeghen eenighe Oꝛdinantie Ordinantie van Jnportantie Importantie gheuen gheven / dan by vooꝛgaende voorgaende Communicatie vander Wet en - de Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 5: vande. Steden daer ſy sy gheſtelt ghestelt zijn / ende by haer luyder expreſſe expresse oꝛdinantie ordinantie op pe - ne als vooꝛſchꝛeuen voorschreven .

XXJX XXIX .

Ende op dat deſe dese onſe onse Oꝛdinantie Ordinantie te lichtelijcker onderhouden werde / , ſul - len sul - len dooꝛ door de Commiſſariſen Commissarisen ende andere Ghedeputeerden oft macht hebbende de WettenFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 10. te vernieuwen / , ghecommitteert woꝛden worden vier Notable duechdelijc - ke Perſoonen Persoonen / wel gequalificeert om tallen occaſien occasien van Officie weghen . , Ja oock ſonder sonder van partije verſocht versocht te zijne / , hem t Jnfoꝛmieren Informieren op de Jnfractie Infractie ende Contrauentie Contraventie / vande vooꝛſ voors z. creven Oꝛdinantie Ordinantie de ſelue selve ghedaen infoꝛmatie informatie in Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 15: by. Schꝛiften Schriften gheſtelt ghestelt ende gheteeckent / ten minſten minsten by dꝛie drie van hem ſal sal terſtont terstont ghepresenteertKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 17 aus: geputeert. woꝛden worden in handen van Magiſtraet Magistraet / om sommierelickKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 18 aus: ſonderlinge sonderlinge . daer af kenniſ - ſe kennis - se ghenomen / ende teghen Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 19: jeghens. die ouertreders overtreders by pꝛompte prompte executie / vande vooꝛſ voors z. creven penenKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 20 aus: Pꝛince Prince . ghepꝛocedeert gheprocedeert te woꝛden worden .

XXX.

Wel verſtaende verstaende dat die Officie vande vooꝛſ voors z. creven Notable ende duechdelijcke Perſonen Personen niet meer dueren en ſal sal / als Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 22: dan. een Jaer / en̄ ende dat ſy sy ſullen sullen mitten vooꝛſ voors z. creven Magiſtraet Magistraet Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 23: metten voors. magistraten zullen. woꝛden worden vernieuwt ende verandert.

XXXJ XXXI .

Ende alſo also de ongehooꝛſaemheyt ongehoorsaemheyt van ſommige sommige ſteden steden van herwaertſouere herwaertsovere tegen Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 26: jeghens. haer ouerheyt overheyt ooꝛſaecke oorsaecke geeft van groote diffidentie / , hebbende eendeels tot noch thoe verachtet / die permiſſie permissie ende Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 28: vande. vꝛyheydt vryheydt van die Religie / , ende dat ſonder sonder reintegreren vande vooꝛſchꝛeuen voorschreven Fehlt Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 29. onderdanicheyt niet en can gheuon - den ghevon - den woꝛden worden eenich Fondament van verſekertheyt versekertheyt / , iſt ist gheſeydt gheseydt , gheoꝛdineert gheordineert ende gheaccoꝛdeert gheaccordeert / dat niet alleenlijck alle Magiſtraten Magistraten / , maer oock alle an - dere Fehlt Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 32. , van wat ſtate state ofteFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 33. Conditie Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 33: danach folgend ofte qualiteyt. hy ſy sy / ſullen sullen , vooꝛtaen voortaen ghehouden ende ſchul - dich schul - dich zijn te ghehooꝛſamen ghehoorsamen ende nae te volghen Schrevel, Recueil 1, S. 501, Z. 35: achtervolghen. alle Oꝛdinantien Ordinantien / , Placcaten / , Mandamenten / ende beuelen bevelen ſoo soo wel van zijne vooꝛſchꝛeuen voorschreven hoocheydt als geuuerneur geuverneur ende Capiteyn generael . Als vanden vooꝛſchꝛeuen voorschreven Heeren die generale Staten / , ſoo soo wel om Krijchſvolck Krijchsvolck ende garniſoenen garnisoenen te lichten / , Caſſeeren Casseeren / , onderhouden / , Jnne Inne ende aen te nemen / oft Licentieren als in col - ligeeren / , emploireren oft wtdeelen uutdeelen vande penninghen / tot onderhoudt vanden teghenwooꝛdighen teghenwoordighen Krijch / , ende generalijck in alle andere dinghen , alſmen alsmen ge - woonlijc is / ende behooꝛt behoort eenen Geuuerneur Geuverneur Korrigiert aus: Geuuernuer Geuvernuer . ende Capiteyn generael te doen oft te laten.

XXXJJ XXXII .

Ende aengaende vande gheuanghenen ghevanghenen / , van wat qualiteyt oft condicie ſy sy zijn ende waer die opFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 502, Z. 8. ghehouden woꝛden worden / ſonder sonder eenighe exceptie / , der ſeluen selven ſullen sullen terſtont terstont geſtelt gestelt woꝛden worden te rechte / vooꝛ voor haerluyder oꝛdinaris ordinaris rechteren, oft by ghebꝛeke ghebreke van dien gherelaxeertKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 502, Z. 11 aus: ghereloreert. woꝛden worden / onder ſulcke sulcke conditien / , modi - ficatien ende cautie vooꝛ voor die ghemeyne ruſte ruste ende verſekertheydt versekertheydt van eenighe ghelijck Schrevel, Recueil 1, S. 502, Z. 13: yeghelick. ende des Vaderlants / ſal sal gheuonden ghevonden Schrevel, Recueil 1, S. 502, Z. 14: bevonden. woꝛden worden te behooꝛen behooren , op pene dat de ouertreders overtreders ſoo soo int perticuliere als int generale ſullen sullen verlaten woꝛden worden als vyanden ende perturbatuers perturbateurs vande ghemeyne ruſte ruste / en̄ ende haer goeden geappli - ceert totter generaliteit nootdoꝛſten nootdorsten / ſonder sonder pꝛeiudicie prejudicie vande geinterreſſierde geinterressierde .

XXXJJJ XXXIII .

Wel verſtaende verstaende dat ingheualle inghevalle eenighe redelijcke ooꝛſaecke oorsaecke waren / daer - omme men niet ghehouden en ware die vooꝛſchꝛeuen voorschreven Oꝛdinantien Ordinantien / , Manda - menten Fehlt Schrevel, Recueil 1, S. 502, Z. 22. ende beuelen bevelen terſtont terstont nae te comen . Sal dexecutie daer af gediffereert zijn Schrevel, Recueil 1, S. 502, Z. 23: worden. / , ſoo soo verre tſelue tselve eenighe wtſtel uutstel lijden mach, totter tijt toe op Schrevel, Recueil 1, S. 502, Z. 24: dat. die reſ res chrip - tie (de in aller diligentieKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 502, Z. 25 aus: reuerentien reverentien . gedaen ſal sal woꝛden worden ) Ohne Klammer , Recueil 1, S. 502, Z. 25. anders ſal sal woꝛden worden geoꝛdiniert geordiniert .

XXXJJJJ XXXIIII .

Welcker twee oꝛdinantien ordinantien oft beuelen bevelen een yegelicken ſchuldich schuldich ſal sal zijn ſon der son - der vooꝛder voorder replicque / oft wtſtel uutstel terſtont terstont gehooꝛſaemt gehoorsaemt te zijn.

XxxU XXXV .

Alles ſonder sonder pꝛeiuditien prejuditien van Pꝛiuilegien Privilegien ende loffelijcke coſtumen costumen oft v - ſantien u - santien van elcken der vooꝛſchꝛeuen voorschreven Pꝛouintien Provintien / , die welcke blijuen blijven in harer cracht ende vigeurKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 502, Z. 32 aus: Figuer. / , niet tegenſtaende tegenstaende deſe dese oꝛdinantie ordinantie / met de welcke wy niet enFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 502, Z. 33. verſtaen verstaen eenichſins eenichsins de vooꝛſ voors z. creven Pꝛiuilegien Privilegien te derogueren.

XxxUJ XXXVI .

Reſerueerende Reserveerende zijne hoocheyt ende de vooꝛſchꝛeuen voorschreven generale Staten / hen de Jnterpꝛetaen Interpretaen / , Declaratie / , Diminutie / , Augmentatie oft veranderingenKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 3 aus: verhinderinghe. van deſe dese Oꝛdinantie Ordinantie / ende elck poinct der ſeluer selver , als tot weluaert welvaert ende ruſte ruste / vant Vaderlant namaels ſal sal beuonden bevonden woꝛden worden te behooꝛen behooren .

XxxUJJ XXXVII .

Ende om volcoemene confirmatie ende verſekerheyt versekerheyt van alle t Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 7: danach folgend guene dies. vooꝛſ voors z. creven is / , zijn met haer Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 7: hunnen. goede weeten ende wille int dit Tractaet ghecompꝛehendeert ghecomprehendeert / hoochghebooꝛen hoochghebooren ende machtighe Pꝛince Prince . Artikel 38 in Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 10.De welcke ende elck van hem als garrant, Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 10: danach folgend ende. Boꝛghe Borghe vanKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 11 aus: ende. ge - trouwicheyt / ſo so welFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 11. van de eene als van de ander partijen / ende van gheheele veruullinge vervullinge en̄ ende punctuel onderhout van alle tghe - des Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 13: tgheunt dies. vooꝛſ voors z. creven is / , hebben belooft ende gheſwooꝛen gheswooren Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 13-14: beswooren. , op Pꝛincelijcke Princelijcke wooꝛden woorden / by tGhelooue tGheloove ende Wet de ſy sy anghenomen hebben in haer Doopſel Doopsel te beſchermen beschermen / , granderen garanderen / ende doen reſtitueren restitueren / alſo also Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 16: alle zoo. van deen als van dander zijde die hem hier namaels ſouden souden moeghen vinden geintereſſeert geinteresseert / , beſchadicht beschadicht oft vermindert . , Jn In welcke gheſtalte ghestalte oft maniere dat ſy sy / , dooꝛ door touertreden tovertreden oft tegen - comen van tghene datFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 20. vooꝛſ voors z. creven is in gheheele oft in deele / , ende in ſonderlinghe sonderlinghe Pꝛotectie Protectie te hebben / die Pꝛelaten Prelaten en̄ end ander Ghee - ſtelijcke Ghee - stelijcke Perſoonen Persoonen ende hunsKorrigiert nach Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 22 aus: huys. vermoegens / weren dat den ſel - uen sel - ven gheen truble oft moleſtatie molestatie ghedaen en werde an haer Per - ſoonen Per - soonen / , Exercitien van haere vooꝛſ voors z. creven Religie / noch vꝛeedelijcke vreedelijcke Pꝛoceſſie Processie ende ghebꝛuyck ghebruyck van Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 26: in. al hare goeden / ſoo soo welFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 26. thienden als andere.

XXXVJJJ XXXVIII .Artikel 39 in Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 27.

Alſoo Alsoo bewoꝛpen beworpen ende gheaduiſiteert gheadvisiteert / ſoo soo wel by den Rade van Staten / als byFehlt Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 28. die generale Staten van den Lande van her - waertſouer her - waertsover . Tantwerpen T’Antwerpen vergadert den xij XII . Julij. Anno. 1578. Schrevel, Recueil 1, S. 503, Z. 29: XIIen Juli LXXVIII.